Thời gian qua, Hà Nội đã quyết liệt triển khai nhiều biện pháp giảm ô nhiễm môi trường, nhất là ô nhiễm không khí. Mới đây, thành phố đã thông qua chủ trương di dời 66 cơ sở sản xuất công nghiệp, trụ sở cơ quan không phù hợp quy hoạch và triển khai vùng phát thải thấp, nhằm xử lý một trong 5 “điểm nghẽn” lớn về môi trường đô thị.

Tại kỳ họp thứ 28 (từ 26 – 28/11), HĐND TP. Hà Nội đã thông qua Nghị quyết ban hành Danh mục di dời các cơ sở sản xuất công nghiệp, cơ sở y tế, trường học và trụ sở các cơ quan, đơn vị tại đô thị trung tâm không phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt. Theo Nghị quyết, trong đợt 1 có 66 cơ sở phải di dời, trong đó có 42 cơ sở sản xuất công nghiệp nằm trong các khu dân cư, khu vực phát triển đô thị, gây ô nhiễm môi trường như Nhà máy thuốc lá Thăng Long, Nhà máy Bia Hà Nội… Các cơ sở này sẽ được di dời đến các khu, cụm công nghiệp tập trung trên địa bàn thành phố.

Bà Phùng Thị Hồng Hà, Chủ tịch HĐND TP. Hà Nội, cho biết, cùng với di dời, các cơ sở sản xuất công nghiệp phải đổi mới thiết bị, công nghệ, tiết kiệm năng lượng và bảo đảm yêu cầu về môi trường, để tránh tình trạng “di dời ô nhiễm từ nơi này sang nơi khác”. Quỹ đất sau khi di dời tại khu vực nội đô lịch sử sẽ được ưu tiên dành cho không gian, công trình công cộng, không xây dựng nhà ở. Ngoài 66 cơ sở trên, thành phố tiếp tục rà soát, lập danh mục các cơ sở sản xuất công nghiệp, trường học, trụ sở cơ quan trong đô thị trung tâm không phù hợp quy hoạch để đưa vào các đợt di dời tiếp theo.

Hiện UBND thành phố đang xây dựng nghị quyết về biện pháp, lộ trình di dời, cơ chế hỗ trợ về tài chính, đất đai và nguyên tắc sử dụng quỹ đất sau di dời. Song song, Hà Nội đang lấy ý kiến người dân về chính sách hỗ trợ chuyển đổi từ mô tô, xe máy chạy nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng xanh, năng lượng sạch.

Cùng với đó, HĐND thành phố đã ban hành Nghị quyết quy định thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn, cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2024. Theo lộ trình, từ 1/7/2026, Hà Nội sẽ thí điểm vùng phát thải thấp tại một số khu vực thuộc 9 phường trong Vành đai 1; từ 1/1/2028 mở rộng đến 14 phường từ Vành đai 2 trở vào; và từ 1/1/2030 áp dụng tại 36 xã, phường trong Vành đai 3.

Trong các vùng phát thải thấp, thành phố sẽ phát triển hạ tầng giao thông hỗ trợ chuyển đổi phương tiện và đẩy mạnh hệ thống giao thông công cộng, không gian đi bộ, đi xe đạp, các điểm dừng đỗ, trạm tiếp năng lượng sạch công cộng. Đồng thời, Hà Nội sẽ cấm mô tô, xe gắn máy lưu thông vào vùng phát thải thấp theo khung giờ hoặc khu vực; hạn chế, tiến tới cấm xe ô tô không đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4 vào các khu vực này.

Ông Đàm Văn Huân, Trưởng ban Đô thị HĐND TP. Hà Nội, cho biết thành phố sẽ thiết lập hệ thống giám sát phương tiện, hành vi người tham gia giao thông và chất lượng không khí; xây dựng phương án kiểm soát, xử lý phương tiện ra vào vùng phát thải thấp; đồng bộ hạ tầng kỹ thuật với hệ thống camera an ninh, giám sát giao thông tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).

Từ góc độ người dân, ông Lê Duy Đằng (phường Thanh Xuân) đánh giá, nếu triển khai quyết liệt, các biện pháp này sẽ góp phần cải thiện rõ rệt tình trạng ô nhiễm, bởi “các cơ sở sản xuất công nghiệp, xe máy chạy xăng được xác định là một trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm”. Tuy nhiên, ông cho rằng thành phố cần tránh tình trạng “đánh trống bỏ dùi”, nhiều đề án ban hành nhưng không được đánh giá, tổng kết hiệu quả.

Luật sư Nguyễn Tuấn Anh (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cũng lưu ý việc di dời cơ sở công nghiệp khỏi nội đô đã được đặt ra từ lâu, nhưng tiến độ còn chậm. Nghị quyết mới cũng nêu rõ có 9 cơ sở đã có chủ trương di dời theo Nghị quyết 17/NQ-HĐND ngày 8/7/2022 nhưng đến nay vẫn chưa có lộ trình, chưa triển khai. Do đó, cùng với siết yêu cầu di dời, thành phố cần xây dựng cơ chế hỗ trợ phù hợp cho các tổ chức, cá nhân bị ảnh hưởng, tạo điều kiện để chính sách sớm đi vào thực tế.

Ông Đàm Văn Huân khẳng định ô nhiễm môi trường là một trong những “điểm nghẽn” lớn của Hà Nội và 2 nghị quyết vừa được thông qua là những bước đi quan trọng. Các Ban của HĐND thành phố sẽ tiếp tục giám sát, đốc thúc UBND thành phố và các cơ quan chuyên môn xây dựng lộ trình cụ thể, cơ chế hỗ trợ sát thực tế, bảo đảm các chủ trương giảm ô nhiễm được triển khai hiệu quả, không chỉ dừng lại trên giấy.