Hà Nội vừa phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, mở ra một định hướng phát triển hoàn toàn mới cho không gian đô thị. Điểm nhấn lớn nhất của quy hoạch lần này là việc xác lập mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm, trong đó sông Hồng được đặt ở vị trí trục cảnh quan và trục phát triển chiến lược của toàn thành phố. Đây không chỉ là thay đổi về không gian, mà còn là bước chuyển trong tư duy phát triển, khi Hà Nội hướng tới hình hài của một siêu đô thị hiện đại, có sức cạnh tranh toàn cầu nhưng vẫn giữ bản sắc văn hiến đặc trưng.

Theo định hướng mới, Hà Nội sẽ phát triển trên nền cấu trúc “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, gắn chặt với Vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng và các hành lang kinh tế trong nước, quốc tế. Thành phố xác định bộ khung phát triển gồm 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực chiến lược. Trong đó, nội đô lịch sử tiếp tục giữ vai trò trung tâm chính trị, văn hóa và tài chính; phía Bắc phát triển đô thị sân bay, logistics và hội nhập quốc tế; phía Tây hình thành cực khoa học công nghệ Hòa Lạc; còn phía Nam sẽ là không gian cho công nghiệp công nghệ cao, logistics và sân bay thứ hai của Thủ đô. Cùng với đó, Hà Nội mở rộng liên kết nghiên cứu với Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình và Hải Phòng để hình thành một “chùm đô thị hướng tâm”, trong đó Hà Nội đóng vai trò hạt nhân dẫn dắt.

Giữa cấu trúc phát triển mới ấy, sông Hồng được xác định là “đại lộ cảnh quan” và cũng là trục phát triển trung tâm tương lai của Thủ đô. Theo quy hoạch, hành lang sông Hồng sẽ không chỉ còn là không gian thoát lũ mà sẽ trở thành cực phát triển đa chức năng, tích hợp tài chính, thương mại, dịch vụ, văn hóa sáng tạo, du lịch và đô thị hiện đại. Hà Nội dự kiến phát triển hành lang cảnh quan sông Hồng dài khoảng 90km, kết nối từ Sơn Tây qua khu vực trung tâm đến Văn Giang – Phố Hiến. Cùng với các cây cầu mới, các tuyến giao thông ven sông và hệ thống không gian công cộng hai bên bờ, sông Hồng được kỳ vọng sẽ tạo nên diện mạo đô thị hoàn toàn khác cho Hà Nội trong tương lai.

Không dừng ở đó, quy hoạch mới còn đặt ra chiến lược hồi sinh các dòng sông của Thủ đô như Tô Lịch, Nhuệ, Đáy, Tích và Cầu Bây. Thành phố định hướng triển khai đồng bộ hồ điều hòa, bể chứa ngầm, hệ thống xử lý nước thải tập trung và chỉnh trang cảnh quan ven sông. Đây được xem là bước đột phá nhằm xử lý đồng thời những bài toán nan giải kéo dài nhiều năm như ô nhiễm môi trường, úng ngập và áp lực hạ tầng giao thông. Song song với trục sông Hồng, Hà Nội cũng hình thành vành đai xanh di sản phía Tây, kết nối Sóc Sơn, Ba Vì, Chùa Hương, Tam Chúc, Tràng An, qua đó vừa bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên vừa phát triển du lịch sinh thái và tạo vùng đệm môi trường cho toàn vùng đô thị.

Từ nền tảng không gian mới, Hà Nội đặt ra các mục tiêu phát triển rất tham vọng. Đến năm 2035, Thủ đô hướng tới trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, với GRDP khoảng 200 tỷ USD, GRDP bình quân đầu người tối thiểu 18.800 USD và kinh tế số chiếm 50% nền kinh tế. Xa hơn, đến năm 2045, Hà Nội phấn đấu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực; đến năm 2065 trở thành thành phố toàn cầu có chất lượng sống và mức độ hạnh phúc thuộc nhóm cao của thế giới. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, thành phố xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và giao thông công cộng khối lượng lớn là những đột phá chiến lược. Hệ thống đường sắt đô thị, mô hình TOD, mạng lưới liên vùng và không gian đô thị đa tầng sẽ là công cụ chính để tái cấu trúc toàn bộ diện mạo phát triển.

Điều đáng chú ý là quy hoạch này không chỉ nói về tăng trưởng kinh tế hay mở rộng không gian xây dựng, mà còn nhấn mạnh yếu tố bản sắc. Các giá trị cốt lõi như Hoàng thành Thăng Long, hồ Gươm, phố cổ, phố cũ, Văn Miếu – Quốc Tử Giám và hệ thống làng nghề truyền thống tiếp tục được xem là nền tảng tạo nên “sức mạnh mềm” của Hà Nội. Với tầm nhìn 100 năm, Thủ đô đang hướng tới hình hài của một siêu đô thị ven sông Hồng vừa thịnh vượng, hiện đại, vừa hài hòa và đậm bản sắc châu Á.