Chính phủ đề xuất cho phép Hội đồng nhân dân và Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội được quyết định chủ trương đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án đầu tư công, dự án PPP, dự án tư nhân mà không bị giới hạn bởi quy mô vốn, diện tích sử dụng đất hay yêu cầu di dân, tái định cư… vốn thuộc thẩm quyền Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng theo quy định hiện hành.

Chiều 4/12, tiếp tục chương trình phiên họp thứ 52 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày tờ trình dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về những cơ chế, chính sách đặc thù để triển khai các dự án lớn trên địa bàn Thủ đô. Dự thảo được xây dựng với 7 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù, hướng tới tháo gỡ điểm nghẽn về thẩm quyền, thủ tục, qua đó đẩy nhanh tiến độ các dự án quan trọng.

Về thẩm quyền quyết định, chấp thuận chủ trương đầu tư, Chính phủ đề xuất cho phép HĐND Thành phố và Chủ tịch UBND Thành phố được phê duyệt chủ trương đầu tư đối với các dự án đầu tư công, PPP và dự án tư nhân, không bị giới hạn bởi quy mô vốn, quy mô sử dụng đất hay số lượng hộ dân phải di dời, tái định cư… Dù về nguyên tắc thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội, Chính phủ hoặc Thủ tướng, nhưng trong khuôn khổ cơ chế đặc thù, Hà Nội sẽ được phân cấp mạnh hơn để chủ động triển khai.

Trên cơ sở đó, HĐND Thành phố sẽ ban hành trình tự, thủ tục lập, thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư và điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án. Trường hợp khi quyết định dự án cụ thể cần áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt khác với quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh hay nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, UBND Thành phố sẽ xin ý kiến cấp có thẩm quyền, sau đó báo cáo Chính phủ để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép áp dụng và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Liên quan đến thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, dự thảo cho phép khi đã có quy hoạch chi tiết được phê duyệt và chủ trương triển khai của HĐND Thành phố, UBND Thành phố có thể sử dụng ngân sách địa phương để thực hiện dự án bồi thường, hỗ trợ tái định cư độc lập, trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư dự án chính. HĐND Thành phố được quyết định danh mục dự án thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; đồng thời, Thành phố được tạm giao một phần đất trong phạm vi dự án để khởi công công trình khi có ý kiến chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Đáng chú ý, với các dự án cần triển khai ngay theo chỉ đạo, HĐND Thành phố có thể quyết định mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư gấp 2 lần so với quy định hiện hành. Các trường hợp khác, HĐND được quyền quyết định mức cao hơn nhưng không quá 2 lần, nhằm tạo sự đồng thuận, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng cho các công trình cấp bách.

Thẩm tra dự thảo, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát, đánh giá kỹ tác động, đồng thời thu hẹp phạm vi áp dụng, chỉ cho phép cơ chế này đối với các dự án cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư hoặc Đảng ủy Chính phủ. Theo Thường trực Ủy ban, các chính sách đặc thù nêu trong dự thảo đều mang tính vượt trội, có thể tác động lớn đến kinh tế – xã hội Thủ đô, cân đối ngân sách, an toàn hệ thống tín dụng và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, nhưng chưa được đánh giá tác động đầy đủ.

Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị cần xác định rõ cơ chế báo cáo, hậu kiểm, bổ sung phương thức giám sát và trách nhiệm giải trình, bảo đảm phân cấp, phân quyền phải đi đôi với tăng cường tự chịu trách nhiệm và giữ được vai trò kiểm tra, giám sát của Quốc hội, Chính phủ.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết lãnh đạo các bộ, ngành đã cùng Hà Nội rà soát kỹ lưỡng, đối chiếu với hệ thống pháp luật hiện hành. Ông khẳng định các đề xuất đều xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, nhằm tháo gỡ ách tắc thủ tục cho các dự án trọng điểm, phục vụ mục tiêu triển khai quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn lên tới 100 năm. “Hà Nội rất mong muốn có nghị quyết này để kịp thời triển khai một số công trình, dự án cấp thiết”, ông nói.

Làm rõ thêm các nội dung được Ủy ban Thường vụ Quốc hội nêu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho hay vấn đề phân cấp thẩm quyền cho HĐND Thành phố trong quyết định chủ trương đầu tư, đặc biệt với các dự án có sử dụng ngân sách Trung ương, là nội dung được góp ý nhiều. Bộ trưởng cho rằng quy định này cần được rà soát để bảo đảm phạm vi phân cấp “gói gọn trong phần ngân sách của Thành phố”, tránh ảnh hưởng đến vai trò điều tiết của ngân sách Trung ương.

Về thu hồi đất ngoài các trường hợp quy định tại Điều 79 Luật Đất đai, Bộ trưởng cho biết Bộ Tài chính dự kiến tiếp thu theo hướng không giao HĐND Thành phố quyết định danh mục dự án thu hồi đất rộng rãi, mà chỉ uỷ quyền quyết định từng dự án cụ thể khi có chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư. “Bộ Tài chính sẽ tiếp thu đầy đủ ý kiến của Thường vụ Quốc hội để cùng với cơ quan thẩm tra xây dựng dự thảo Nghị quyết có chất lượng tốt nhất, trình Quốc hội xem xét thông qua, tạo điều kiện cho Thủ đô phát triển bứt phá và bền vững”, ông nhấn mạnh.