Đà Nẵng đang định hướng phát triển khu đô thị lấn biển với các đảo nhân tạo như một không gian thể chế mới, theo dự thảo nghị định về cơ chế, chính sách đặc thù do Bộ Tài chính xây dựng. Đây không chỉ là một dự án bất động sản quy mô lớn, mà còn là bước đi chiến lược nhằm tạo ra mô hình phát triển mới cho thành phố trong bối cảnh mở rộng không gian, tái cấu trúc kinh tế và tìm kiếm động lực tăng trưởng dài hạn.

Theo dự thảo, khu đô thị lấn biển tại Đà Nẵng có quy mô khoảng 1.428ha, tổng mức đầu tư vào khoảng 360.000 tỷ đồng, gồm 5 cụm đảo nhân tạo đa chức năng, dự kiến triển khai trong 15 năm, từ 2026 đến 2040. Khu vực này được đề xuất áp dụng hàng loạt cơ chế đặc thù về quy hoạch, đầu tư, tài chính, thuế, xuất nhập khẩu và nhiều chính sách liên quan khác.

Việc lựa chọn Đà Nẵng để triển khai mô hình này gắn với vị thế mới của thành phố sau quá trình hợp nhất và sắp xếp đơn vị hành chính. Sau điều chỉnh, Đà Nẵng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương có đường bờ biển dài nhất cả nước, khoảng 215km, đồng thời sở hữu hai sân bay quốc tế, hai cảng biển, trong đó cảng Đà Nẵng được quy hoạch với tiềm năng trở thành cảng biển đặc biệt, cùng cửa khẩu quốc tế Nam Giang. Lợi thế này tạo điều kiện để thành phố phát triển mạnh kinh tế biển, logistics, thương mại quốc tế và dịch vụ chất lượng cao.

Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng đô thị, mà còn phải tổ chức lại không gian phát triển theo hướng hiện đại hơn. Đà Nẵng đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 11% trở lên, khu vực kinh tế tư nhân tăng bình quân 11,5 – 12%/năm trong giai đoạn 2026 – 2030. Để đạt được mục tiêu đó, thành phố cần những dự án động lực đủ lớn, đi kèm cơ chế đặc thù đủ mạnh để thu hút nguồn lực mới.

Theo dự thảo nghị định, dù quỹ đất trên đất liền chưa khai thác hết, nhưng các khu đô thị và khu công nghiệp hiện hữu không còn phù hợp để thử nghiệm các mô hình tài chính, thương mại, đầu tư mang tính quốc tế hoặc hình thành các trung tâm dịch vụ mới. Trong bối cảnh đó, phương án lấn biển được lựa chọn không đơn thuần để mở rộng quỹ đất, mà nhằm tạo ra một không gian phát triển độc lập, có ranh giới tự nhiên rõ ràng, thuận lợi cho quản lý, kiểm soát và áp dụng các chính sách riêng biệt.

Khu đô thị lấn biển được định hướng trở thành nơi hội tụ các hoạt động về vốn, công nghệ, đổi mới sáng tạo và dịch vụ cao cấp. Theo quy hoạch, giai đoạn đầu sẽ hình thành khu đô thị lấn biển tại vịnh Đà Nẵng, ngoài khơi đối diện trục đường Nguyễn Tất Thành. Các khu chức năng chính bao gồm nhà ở, du lịch quốc tế, thương mại tự do gắn với đổi mới sáng tạo, trung tâm tài chính quốc tế và các khu vui chơi, giải trí. Mô hình này có tham chiếu kinh nghiệm quốc tế như Hainan Free Trade Port của Trung Quốc, nhưng được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện và yêu cầu quản lý của Việt Nam.

Dự thảo nghị định cũng đưa ra nhiều cơ chế cụ thể để bảo đảm tính khả thi cho dự án. Nhà đầu tư chiến lược phải đáp ứng điều kiện nghiêm ngặt về vốn chủ sở hữu và khả năng huy động nguồn lực. Với nhà ở xã hội, thay vì bố trí quỹ đất trong dự án, nhà đầu tư sẽ nộp khoản tiền tương đương giá trị quỹ đất ở đã đầu tư hạ tầng kỹ thuật để xây dựng nhà ở xã hội ở khu vực khác. Bên cạnh đó, dự thảo cũng đề xuất cơ chế ưu tiên cấp phép khai thác vật liệu san lấp tại các địa phương khác nếu nguồn vật liệu tại Đà Nẵng không đáp ứng đủ nhu cầu.

Về chính sách thuế, các dự án thuộc lĩnh vực nghiên cứu, phát triển công nghệ cao, đổi mới sáng tạo hay trung tâm nghiên cứu sẽ được áp dụng mức thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi 10% trong 30 năm, miễn thuế 4 năm đầu và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo. Đồng thời, dự thảo cũng quy định cụ thể về giới hạn chuyển nhượng, sở hữu nhà ở đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài nhằm bảo đảm kiểm soát thị trường.

Với quy mô gần 1.500ha và tổng vốn đầu tư khoảng 360.000 tỷ đồng, khu đô thị lấn biển tại Đà Nẵng được xem là một thử nghiệm lớn về mô hình phát triển mới. Tuy nhiên, để từ ý tưởng trên giấy chuyển thành dự án thực tế, điều kiện tiên quyết vẫn là hoàn thiện hành lang pháp lý, tháo gỡ các vướng mắc về quy hoạch, vật liệu san lấp và cơ chế tổ chức thực hiện.