Từ nền tảng cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2024, Hà Nội đang bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư hạ tầng với quy mô lớn hiếm có. Hàng loạt công trình giao thông trọng điểm được đồng loạt triển khai không chỉ cho thấy quyết tâm rất lớn của thành phố, mà còn phản ánh rõ hiệu quả bước đầu của việc mở rộng phân cấp, phân quyền, đa dạng hóa nguồn lực và đổi mới cách tổ chức thực hiện dự án. Đây được xem là tiền đề quan trọng để Hà Nội từng bước hình thành mạng lưới giao thông hiện đại, tăng cường liên kết vùng và mở rộng không gian phát triển trong dài hạn.

Chỉ trong hơn một năm qua, bức tranh hạ tầng của Thủ đô đã thay đổi nhanh chóng. Nhiều cây cầu lớn vượt sông Hồng, sông Đuống như Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Thượng Cát, Vân Phúc, Hồng Hà, Mễ Sở, Lệ Chi được đẩy mạnh thi công. Cùng với đó là tuyến Vành đai 4 – Vùng Thủ đô, tuyến kết nối sân bay Gia Bình và việc khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị. Việc nhiều dự án quy mô lớn được triển khai đồng thời cho thấy Hà Nội không còn đầu tư theo kiểu đơn lẻ, chắp vá, mà đang từng bước định hình một hệ thống giao thông đồng bộ, kết nối giữa các cầu vượt sông, đường vành đai, các trục hướng tâm, metro và mạng lưới liên vùng.

Trong nhiều năm, điểm nghẽn lớn của các dự án hạ tầng ở Hà Nội không chỉ là vốn, mà còn nằm ở quy trình chuẩn bị đầu tư kéo dài, thủ tục chồng chéo và giới hạn về thẩm quyền xử lý của chính quyền địa phương. Luật Thủ đô năm 2024 đã tạo ra khuôn khổ pháp lý mới, cho phép thành phố chủ động hơn trong quyết định đầu tư các dự án trọng điểm, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và tăng tính linh hoạt trong huy động nguồn lực. Các cơ chế khai thác giá trị gia tăng của đất đai, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), mở rộng hợp tác công – tư và sử dụng linh hoạt ngân sách đang tạo thêm dư địa để Hà Nội đẩy nhanh tiến độ các dự án chiến lược.

Những thay đổi về cơ chế đang được phản ánh trực tiếp trên công trường. Theo tiến độ hiện nay, cầu Tứ Liên đã hoàn thành toàn bộ giải phóng mặt bằng và xong các hạng mục cọc khoan nhồi trụ chính. Cầu Trần Hưng Đạo cơ bản hoàn thành cọc khoan nhồi, tỷ lệ giải phóng mặt bằng đạt gần 95%. Cầu Ngọc Hồi đang thi công bệ trụ và cầu dẫn sau khi phía Hà Nội hoàn tất mặt bằng. Các cầu Thượng Cát, Vân Phúc, Hồng Hà và Mễ Sở cũng đồng loạt tăng tốc, nhiều hạng mục phần dưới đã vượt kế hoạch. Song song với đó, tuyến Vành đai 4 tiếp tục được xác định là công trình giao thông trọng điểm quốc gia có ý nghĩa đặc biệt đối với Hà Nội và cả vùng Thủ đô. Hai cầu lớn trên tuyến là Hồng Hà và Mễ Sở đã hoàn thành các hạng mục cọc khoan nhồi, bệ trụ, thân trụ vượt cao trình lũ, phấn đấu thông xe kỹ thuật trong năm 2027.

Không chỉ tập trung vào hạ tầng đường bộ, Hà Nội cũng đang thúc đẩy mạnh hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn. Việc đồng loạt khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị cho thấy thành phố đang tận dụng tốt hơn các cơ chế đặc thù mà Quốc hội và Luật Thủ đô trao cho. Khi metro được đẩy nhanh, Hà Nội sẽ có cơ sở để phát triển theo mô hình TOD, lấy giao thông công cộng làm hạt nhân, qua đó khai thác hiệu quả quỹ đất, hình thành các khu đô thị mới, giảm áp lực cho khu vực nội đô lịch sử và từng bước nâng cao chất lượng sống của người dân.

Theo các chuyên gia, tác động lớn nhất của làn sóng đầu tư hạ tầng hiện nay không chỉ nằm ở việc giảm ùn tắc trước mắt mà còn ở khả năng tái cấu trúc không gian phát triển. Trong nhiều năm, sông Hồng vừa là trục cảnh quan quan trọng, vừa là rào cản kết nối giữa hai bờ. Khi hàng loạt cây cầu mới được hoàn thành, Hà Nội sẽ mở rộng mạnh hơn về phía Bắc và phía Đông, tăng kết nối với Bắc Ninh, Hưng Yên, Vĩnh Phúc và các địa phương trong vùng. Đây là điều kiện quan trọng để thúc đẩy công nghiệp, logistics, dịch vụ và các đô thị vệ tinh, đồng thời nâng cao sức cạnh tranh tổng thể của Thủ đô.

Dĩ nhiên, quá trình triển khai vẫn còn không ít thách thức, từ di dời hạ tầng kỹ thuật, giải phóng mặt bằng tại khu vực giáp ranh đến các quy định liên quan đến hành lang đê điều. Tuy nhiên, với việc thành phố thường xuyên kiểm điểm tiến độ, phân công rõ trách nhiệm và yêu cầu xử lý dứt điểm từng điểm nghẽn, Hà Nội đang cho thấy quyết tâm biến cơ chế thành công trình, biến luật thành động lực phát triển thực chất. Luật Thủ đô năm 2024 vì thế không chỉ là bước hoàn thiện thể chế, mà đang thực sự mở đường cho một giai đoạn bứt phá mới của hạ tầng Hà Nội.