Bộ trưởng Bộ Xây dựng vừa phê duyệt điều chỉnh quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc đến năm 2030, tầm nhìn 2050, mở ra một giai đoạn phát triển mới cho hạ tầng hàng không Việt Nam. Theo quy hoạch điều chỉnh, đến năm 2030 cả nước sẽ có 36 sân bay, tăng thêm 6 sân bay so với quy hoạch trước đó. Tầm nhìn đến năm 2050, mạng lưới này tiếp tục được mở rộng lên 37 sân bay, cho thấy định hướng phát triển mạnh mẽ hơn của ngành hàng không trong bối cảnh nhu cầu vận tải, liên kết vùng và hội nhập quốc tế ngày càng gia tăng.

Trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, hệ thống cảng hàng không được quy hoạch gồm 19 sân bay quốc tế và 17 sân bay nội địa. Nhóm sân bay quốc tế bao gồm các đầu mối lớn như Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Long Thành, Đà Nẵng, Cam Ranh, Phú Quốc, Cần Thơ, cùng một số cảng hàng không mới hoặc được nâng cấp về vai trò như Gia Bình, Cao Bằng, Ninh Bình, Vân Phong và Côn Đảo. Ở nhóm sân bay nội địa, quy hoạch bổ sung thêm những điểm mới đáng chú ý như Bạch Long Vĩ và Măng Đen, bên cạnh các sân bay đã quen thuộc như Điện Biên, Sa Pa, Đồng Hới, Phù Cát, Pleiku, Buôn Ma Thuột hay Phan Thiết.

So với quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc được phê duyệt trước đây, lần điều chỉnh này cho thấy sự thay đổi khá rõ về tư duy phát triển. Trong số 6 sân bay được bổ sung vào giai đoạn 2021 – 2030, có 5 sân bay quốc tế gồm Gia Bình, Cao Bằng, Ninh Bình, Vân Phong và Côn Đảo. Đáng chú ý, Cao Bằng và Côn Đảo trước đây được xác định là sân bay nội địa, nay được chuyển thành sân bay quốc tế. Ở chiều ngược lại, sân bay Biên Hòa được đưa ra khỏi quy hoạch dân dụng do cấp có thẩm quyền quyết định chỉ khai thác quân sự. Những điều chỉnh này phản ánh sự thay đổi trong định hướng khai thác không gian phát triển mới, đồng thời cho thấy các địa phương ven biển, biên giới và đảo đang được chú ý hơn trong chiến lược kết nối quốc gia.

Tầm nhìn đến năm 2050, mạng lưới cảng hàng không cả nước sẽ nâng lên 37 sân bay, gồm 20 sân bay quốc tế và 17 sân bay nội địa. Bên cạnh việc duy trì các đầu mối hàng không hiện hữu, quy hoạch còn tính đến sân bay thứ hai của vùng Thủ đô, nhằm chia sẻ áp lực với Nội Bài và đáp ứng nhu cầu phát triển dài hạn của vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc. Điều này cho thấy quy hoạch mới không chỉ tập trung vào tăng số lượng sân bay, mà còn hướng tới tái cấu trúc mạng lưới theo hướng cân bằng hơn giữa các vùng, nâng cao khả năng phục vụ vận tải hành khách, hàng hóa và củng cố vai trò kết nối quốc tế.

Một điểm đáng chú ý khác trong lần điều chỉnh này là định hướng phát triển các trung tâm bảo dưỡng, sửa chữa tàu bay. Theo đó, các trung tâm này sẽ được xây dựng tại những cảng hàng không có nhu cầu, ưu tiên ở Vân Đồn, Nội Bài, Gia Bình, Chu Lai, Tân Sơn Nhất và Long Thành. Trong đó, trung tâm tại Vân Đồn và Gia Bình sẽ thay thế cho các trung tâm từng được quy hoạch tại Cam Ranh và Cần Thơ trước đây. Đây được xem là bước đi nhằm hoàn thiện chuỗi dịch vụ kỹ thuật hàng không trong nước, giảm phụ thuộc vào nước ngoài và nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngành hàng không Việt Nam trong dài hạn.

Theo quy hoạch điều chỉnh, đến năm 2030 tổng sản lượng hành khách thông qua các cảng hàng không dự kiến đạt khoảng 249,14 triệu lượt, còn tổng sản lượng hàng hóa đạt khoảng 4,35 triệu tấn. Để đạt được mục tiêu này, nhu cầu vốn đầu tư phát triển hệ thống cảng hàng không đến năm 2030 được ước tính khoảng 577.572 tỷ đồng, cao hơn nhiều so với con số 420.000 tỷ đồng trong quy hoạch trước đó. Nguồn vốn sẽ được huy động từ ngân sách Nhà nước, vốn ngoài ngân sách và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Có thể thấy, việc bổ sung thêm nhiều sân bay như Bạch Long Vĩ, Thổ Chu, Vân Phong, Gia Bình hay Ninh Bình không chỉ đơn thuần là mở rộng mạng lưới hạ tầng hàng không, mà còn phản ánh tầm nhìn phát triển không gian kinh tế mới, gắn với biển đảo, du lịch, logistics và liên kết vùng. Quy hoạch điều chỉnh lần này vì thế được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho tăng trưởng, nâng cao năng lực kết nối của nền kinh tế và mở rộng dư địa phát triển cho nhiều địa phương trong giai đoạn tới.